Jak znaleźć mentora?

Znalezienie mentora zaczyna się od jasnego określenia swoich braków i celów, a kończy na śmiałym wyjściu do ludzi, od których chcesz się uczyć. Możesz szukać w swojej firmie, na platformach takich jak LinkedIn albo w programach mentoringowych i branżowych. Przy tym ważna jest otwarta, konkretna komunikacja Twoich oczekiwań. Sukces to nie tylko znalezienie eksperta, ale przede wszystkim osoby, z którą masz dobry kontakt i wzajemnie szanujecie swój czas oraz pracę.

W dzisiejszym szybkim świecie, gdzie ścieżki kariery rzadko są proste, posiadanie mentora staje się przywilejem, o który warto się postarać. Mentor to nie zwykły „nauczyciel”, ale partner w rozmowie, który na podstawie własnych błędów i sukcesów potrafi skrócić Twoją drogę do celu o miesiące, a nawet lata. W tym artykule krok po kroku opisujemy, jak przejść przez ten proces tak, by obie strony faktycznie na tym skorzystały.

Jak znaleźć mentora?

Jak określić swój cel i potrzeby przed szukaniem mentora?

Zanim zaczniesz zapraszać na kawę wszystkie znane nazwiska z Twojej branży, zatrzymaj się i odpowiedz sobie szczerze: „Czego naprawdę chcę się nauczyć?”. Szukanie mentora bez jasno określonego celu przypomina wsiadanie do taksówki bez adresu – gdzieś dojedziesz, ale raczej nie tam, gdzie chciałeś. Mentorzy mają mało czasu i cenią konkret. Zastanów się, czy potrzebujesz pomocy przy awansie na stanowisko menedżerskie, chcesz opanować konkretną technologię, czy raczej zależy Ci na lepszym balansie między pracą a życiem prywatnym.

Dobrze jest przygotować listę swoich mocnych i słabych stron oraz wyzwań, z którymi się teraz mierzysz. Pomocne będzie też opisanie „idealnego mentora”: czy ma to być ktoś o chłodnym, analitycznym podejściu, czy raczej empatyczny lider, który pomoże Ci zbudować pewność siebie? Im dokładniej opiszesz swoje potrzeby, tym łatwiej odrzucisz osoby, które choć inspirujące, w tym momencie nie pomogą Ci w konkretnych obszarach rozwoju.

Gdzie najlepiej szukać mentora?

Szukanie mentora zacznij od najbliższego otoczenia, a dopiero potem stopniowo je poszerzaj. Często najlepsze osoby są bardzo blisko, tylko nigdy nie daliśmy im szansy, by nas zauważyły. Korzystaj z kilku źródeł – łączenie różnych metod zwiększa szansę znalezienia kogoś dopasowanego do Twojego charakteru i planów zawodowych.

Miejsce poszukiwań powinno pasować do Twojej branży. W IT dobrym wyborem są hackathony, konferencje i meetupy technologiczne, a w marketingu czy zarządzaniu – grupy eksperckie, konferencje branżowe, izby gospodarcze. Poniżej znajdziesz główne sposoby dotarcia do potencjalnego mentora.

Własna firma jako źródło mentorów

Wiele większych firm ma formalne programy mentoringowe, ale nawet jeśli Twoja firma takiego programu nie prowadzi, możesz działać oddolnie. Sprawdź strukturę firmy i wypisz osoby z innych działów lub z wyższych szczebli, których sposób pracy Ci się podoba. Plusem wewnętrznego mentoringu jest to, że mentor dobrze zna kulturę i „politykę” organizacji, w której pracujesz.

Sięgnięcie do osób z własnej firmy jest też zwykle mniej ryzykowne – możesz wcześniej obserwować daną osobę na spotkaniach, patrzeć, jak reaguje na trudne sytuacje i jak zarządza ludźmi. To naturalny sposób na sprawdzenie, czy „iskrzy” między Wami, zanim poprosisz o regularne wsparcie. Często liderzy w firmie czują się wyróżnieni, że ktoś młodszy stażem docenił ich pracę i poprosił o radę.

Znajomi i rozbudowa sieci kontaktów

Networking to nie zbieranie wizytówek, ale budowanie relacji, z których może wyniknąć także mentoring. Twoja aktualna sieć na LinkedIn to ogromny zasób. Czasem wystarczy zapytać znajomych, czy znają kogoś z doświadczeniem w interesującym Cię obszarze. Polecenie przez wspólnego znajomego skraca dystans i od razu buduje pewien poziom zaufania, tak ważny w relacji mentor-uczeń.

Dobrym pomysłem jest uczestniczenie w branżowych meetupach i lokalnych wydarzeniach. Luźna atmosfera sprzyja naturalnym rozmowom, które z czasem mogą przerodzić się w regularne spotkania lub konsultacje. Ważne, by nie być zbyt nachalnym – relacja potrzebuje czasu. Najpierw pokaż się jako osoba zaangażowana i pracowita, a zdarza się, że potencjalny mentor sam zaproponuje wsparcie.

Programy mentoringowe organizowane przez firmy i organizacje

Jeśli lubisz jasne zasady i strukturę, dobrym wyborem będą zewnętrzne programy mentoringowe. Fundacje, izby gospodarcze czy stowarzyszenia branżowe – zwłaszcza wspierające kobiety w biznesie lub młodych liderów – regularnie ogłaszają nabór do kolejnych edycji programów. Ich dużym plusem jest to, że mentorzy zgłaszają się sami, są przygotowani do tej roli i chcą dzielić się wiedzą.

W takich programach często stosuje się tzw. matching, czyli dopasowanie mentora na podstawie Twojej ankiety i profilu. Organizatorzy dobierają osobę, która pasuje doświadczeniem i stylem pracy. Oszczędza to Twój czas i zmniejsza ryzyko niedopasowania charakterów. Dodatkowo wiele programów oferuje warsztaty i materiały dla mentee, co pomaga lepiej wykorzystać kontakt z mentorem.

Stowarzyszenia i inicjatywy mentoringowe w Polsce

W Polsce obszar mentoringu rozwija się bardzo szybko. Działają organizacje, takie jak EMCC Poland czy polskie oddziały International Coaching Federation, które promują dobre praktyki i standardy pracy z mentorem. Warto obserwować inicjatywy typu „Fundacja Mentorska” oraz programy ukierunkowane na konkretne grupy, np. „Early Warning Europe” dla przedsiębiorców w trudnej sytuacji.

Korzystanie z ofert sprawdzonych stowarzyszeń daje większą pewność, że osoba, z którą zaczniesz współpracę, wie, czym mentoring różni się od coachingu czy doradztwa. Polskie środowisko mentoringowe często organizuje otwarte webinary i wydarzenia typu „speed mentoring”, gdzie w krótkim czasie możesz porozmawiać z kilkoma ekspertami i wyczuć, czy taka forma pracy Ci odpowiada.

Mentorzy w ramach środowisk akademickich lub studiów MBA

Studia podyplomowe i programy MBA bardzo często opierają się na networkingu i kontakcie z mentorami. Wykładowcy to zwykle praktycy biznesu, którzy chętnie rozmawiają ze studentami poza salą wykładową. Uczelnie nierzadko prowadzą też biura karier, które łączą studentów z absolwentami odnoszącymi sukcesy na rynku.

Wspólna uczelnia to mocne „spoiwo” w relacji. Absolwenci często chcą „oddać” coś swojej dawniej uczelni, więc chętnie wspierają młodsze roczniki. Dzięki temu możesz zyskać mentora z bardzo wysokiego poziomu zarządzania, do którego w innym przypadku trudno byłoby dotrzeć.

Jak nawiązać kontakt i zbudować relację mentorsko-mentee?

Pierwsza wiadomość powinna być profesjonalna, krótka i dopasowana do konkretnej osoby. Nie kopiuj tej samej treści do wielu ludzi. Napisz, dlaczego zwracasz się właśnie do niej, odwołaj się do jej konkretnych osiągnięć, wystąpień, artykułów czy projektów. Zaproponuj krótkie spotkanie wstępne, np. 20-minutową rozmowę online, by sprawdzić, czy obie strony mają podobne oczekiwania. Szanuj czas mentora – nie proś od razu o „zostanie Twoim mentorem”, zacznij od prośby o radę w jednej, jasno opisanej sprawie.

Budowanie relacji wymaga ciągłej pracy. Jako mentee to Ty powinieneś być stroną inicjującą – proponować terminy, wysyłać agendę spotkania i później krótkie podsumowania ustaleń. Mentor daje Ci wiedzę i doświadczenie, ale za wdrożenie i działanie odpowiadasz Ty. Informuj mentora, co wprowadziłeś w życie i jakie masz efekty. Widoczne postępy i zaangażowanie podopiecznego są dla mentora dużą motywacją do dalszej współpracy.

Co zrobić, gdy nie masz możliwości wyboru mentora?

W części firm mentorzy są przydzielani z góry, np. w programach wdrożeniowych. Może się zdarzyć, że trafisz na osobę, która nie byłaby Twoim pierwszym wyborem. Warto wtedy dać tej relacji szansę. Potraktuj to jako ćwiczenie elastyczności i próbę spojrzenia na swoje problemy oczami kogoś o zupełnie innym stylu pracy. Czasem osoba o przeciwstawnym temperamencie uczy nas więcej niż ktoś bardzo podobny do nas.

Jeśli jednak po kilku spotkaniach widzisz, że nic z tego nie wynika, warto porozmawiać szczerze z koordynatorem programu lub samym mentorem. Rób to z dużym taktem i szacunkiem. Zamiast mówić „nie dogadujemy się”, lepiej odnieść się do celów: „mam wrażenie, że moje obecne potrzeby rozwojowe są w obszarze, gdzie ktoś inny mógłby mnie lepiej wesprzeć”. Umiejętne zakończenie relacji, która nie działa, jest tak samo ważne jak jej dobre rozpoczęcie.

Jak wybrać odpowiedniego mentora?

Na co zwrócić uwagę przy wyborze mentora?

Przy wyborze mentora nie patrz tylko na jego największe sukcesy. Zwróć uwagę, czy ma też doświadczenie w porażkach, bo właśnie one często najmocniej uczą. Ważne jest doświadczenie w obszarze, który Cię interesuje, ale równie ważny jest styl pracy z ludźmi. Zapytaj siebie: czy ta osoba słucha? Czy zadaje pytania, które skłaniają do myślenia, czy raczej od razu mówi, co masz robić? Dobry mentor nie podejmuje decyzji za Ciebie, ale pomaga Ci samodzielnie wybrać najlepszą drogę.

Sprawdź także, ile czasu mentor realnie jest w stanie Ci poświęcić. Nawet świetny ekspert nie pomoże, jeśli na spotkanie będziesz czekać pół roku, a na wiadomości dostawać odpowiedzi po jednym zdaniu. Ważne, by Wasze wartości się nie „gryzły”. Jeśli na przykład cenisz etykę pracy, a mentor promuje podejście „cel uświęca środki”, szybko pojawi się napięcie zamiast inspiracji.

Jak ocenić, czy mentor jest dla Ciebie odpowiedni?

Po jednym czy dwóch spotkaniach zrób krótką autorefleksję. Jak się czujesz po rozmowie? Czy masz więcej energii i chęci do działania, czy raczej zniechęcenie i poczucie, że jesteś „gorszy”? Dobry mentor podnosi poprzeczkę, ale jednocześnie daje Ci poczucie bezpieczeństwa. Jeśli boisz się przyznać do błędu, coś w tej relacji nie działa – brakuje zaufania.

Zwróć też uwagę na konkrety. Jeśli rozmowy ograniczają się do haseł typu „bądź bardziej pewny siebie” czy „musisz myśleć strategicznie”, bez żadnych przykładów i narzędzi, szybko możesz dojść do ściany. Dobry mentor opowiada o własnych sytuacjach, pokazuje case studies, poleca książki, kursy i ludzi, z którymi warto porozmawiać. Z czasem może też wprowadzać Cię do swojej sieci kontaktów – jeśli uzna, że jesteś na to gotowy.

Mentoring dla przedsiębiorców i startupów

Jak znaleźć mentora biznesowego dla firmy lub startupu?

Dla startupów mentor bywa różnicą między sukcesem a zamknięciem działalności. Mentorzy biznesowi to najczęściej doświadczeni przedsiębiorcy (często tzw. serial entrepreneurs) oraz aniołowie biznesu. Szuka się ich przede wszystkim w akceleratorach i inkubatorach przedsiębiorczości. Tego typu instytucje współpracują z wieloma ekspertami od marketingu, sprzedaży, finansów, prawa czy skalowania, którzy wspierają młode firmy w zamian za satysfakcję z ich rozwoju albo – na późniejszym etapie – udziały w spółce.

Pomocne są także programy typu „Founder Institute”, lokalne kluby przedsiębiorców oraz organizacje skupiające startupy. Pamiętaj, że przy firmach na wczesnym etapie mentoring często łączy się z doradztwem strategicznym. Szukając mentora, wybieraj osoby, które przeszły już drogę podobną do Twojej, np. zebrały rundę finansowania czy weszły na rynki zagraniczne. Taki mentor nie tylko udzieli praktycznych wskazówek, lecz także zwiększy wiarygodność Twojego projektu w oczach inwestorów i partnerów.

Najczęstsze pytania i mity dotyczące szukania mentora

Czy mentor musi być z tej samej branży?

To bardzo częste przekonanie, które nie zawsze się sprawdza. Mentor z tej samej branży faktycznie pomoże w kwestiach merytorycznych, ale ktoś z innego obszaru może wnieść świeże spojrzenie. Osoba spoza Twojego środowiska patrzy na Twoje wyzwania bez przyzwyczajeń i schematów, dzięki czemu łatwiej dostrzega inne, czasem prostsze rozwiązania. Przykład: menedżer produkcji może nauczyć programistę zarządzania procesami i zespołem w sposób, o którym w IT rzadko się mówi.

Mentor spoza branży dobrze sprawdza się szczególnie na wyższych stanowiskach menedżerskich. Z czasem ważniejsze od wiedzy technicznej staje się zarządzanie ludźmi, emocjami i strategią – a te wyzwania wyglądają podobnie w wielu sektorach. Dodatkowo tłumacząc swoje problemy komuś, kto nie zna żargonu branżowego, sam zaczynasz lepiej je rozumieć.

Czy relacja mentoringowa zawsze jest darmowa?

Klasycznie mentoring opiera się na chęci dzielenia się wiedzą – mentor pomaga, bo chce wspierać młodsze pokolenia albo odwdzięczyć się za pomoc, którą kiedyś sam dostał. Coraz popularniejszy jest jednak mentoring płatny, określany czasem jako „profesjonalny”. Granica między takim mentoringiem a coachingiem biznesowym bywa płynna, ale zwykle mentor opiera się głównie na własnym doświadczeniu w danej branży i konkretnych sytuacjach, które przeszedł.

Płatny mentoring ma swoje plusy – daje większą przewidywalność spotkań i często bardziej systematyczne podejście, bo mentor traktuje te działania jako część pracy. Z kolei bezpłatny mentoring niejednokrotnie prowadzi do bardzo silnej, szczerej więzi, opartej wyłącznie na wzajemnej sympatii i szacunku. Wybór zależy od Twojej sytuacji finansowej od tego, jakiego rodzaju wsparcia potrzebujesz. Nawet przy darmowej współpracy mentee ponosi pewne koszty organizacyjne, np. opłaca kawę, lunch czy dojazdy.

Relacja mentoringowa nie trwa wiecznie. Naturalny jest moment, w którym mentee staje się samodzielny, a kontakt zmienia się w partnerską znajomość lub po prostu stopniowo wygasa. Nie traktuj tego jak porażki – to raczej znak, że mentoring spełnił swoje zadanie. Dobrym sposobem na podziękowanie mentorowi jest w przyszłości zajęcie jego miejsca wobec kogoś młodszego zawodowo. Przekazywanie doświadczenia dalej buduje środowisko, w którym kolejne osoby mają łatwiej niż my na starcie.